คำถามที่โรงพยาบาลถามบ่อยก่อนสั่งซื้อเครื่องมือแพทย์มูลค่าสูง

FAQ สำหรับฝ่ายจัดซื้อ ผู้บริหารโรงพยาบาล และคณะกรรมการพิจารณางบลงทุน

การตัดสินใจสั่งซื้อ เครื่องมือแพทย์มูลค่าสูง เช่น เครื่องอัลตราซาวด์, เครื่อง ECG 12 Lead, เครื่อง Defibrillator, เครื่องจี้ไฟฟ้า หรือระบบวินิจฉัยขั้นสูง ไม่ใช่เพียงเรื่อง “งบประมาณ” แต่เกี่ยวข้องกับคุณภาพการรักษา ความปลอดภัยของผู้ป่วย การคืนทุน (ROI) และภาพลักษณ์องค์กรในระยะยาว

โรงพยาบาลจำนวนมากมีขั้นตอนพิจารณาหลายระดับ ทั้งฝ่ายแพทย์ ฝ่ายจัดซื้อ ฝ่ายการเงิน และฝ่ายบริหารความเสี่ยง ทำให้ก่อนอนุมัติสั่งซื้อ มักมีคำถามสำคัญเกิดขึ้นเสมอ

บทความนี้รวบรวม คำถามที่โรงพยาบาลถามบ่อยก่อนสั่งซื้อเครื่องมือแพทย์มูลค่าสูง พร้อมแนวทางประเมินอย่างเป็นระบบ

  

1️⃣ เครื่องมือแพทย์นี้จำเป็นจริงหรือไม่? (Clinical Necessity)

คำถามแรกที่ผู้บริหารถามเสมอคือ “เครื่องนี้จำเป็นต่อการรักษาหรือไม่?”

การพิจารณาควรดู:

• ปริมาณผู้ป่วยเฉลี่ยต่อเดือน
• แนวโน้มโรคในพื้นที่
• การส่งต่อผู้ป่วยไปโรงพยาบาลอื่น
• ช่องว่างบริการที่ยังไม่มี

ตัวอย่างเช่น หากโรงพยาบาลมีผู้ป่วยโรคหัวใจเพิ่มขึ้น การลงทุนใน เครื่อง ECG 12 Lead คุณภาพสูง หรือ Defibrillator รุ่น Advanced อาจมีเหตุผลทางคลินิกชัดเจน

2️⃣เครื่องมือแพทย์นี้คืนทุนได้ในกี่ปี? (Return on Investment: ROI)

เครื่องมือแพทย์มูลค่าสูงอาจมีราคา 1–5 ล้านบาทขึ้นไป

คำถามคือ:

• รายได้ต่อเคสเท่าไร
• ใช้งานเฉลี่ยกี่เคสต่อเดือน
• ระยะเวลาคืนทุนกี่ปี

ตัวอย่างการคำนวณ:

• เครื่อง Ultrasound ราคา 2 ล้านบาท
• รายได้เฉลี่ย 2,000 บาทต่อเคส
• ตรวจ 50 เคส/เดือน

รายได้ต่อปีประมาณ 1.2 ล้านบาท
คืนทุนภายใน 2 ปีโดยประมาณ

การทำ ROI Projection เป็นขั้นตอนสำคัญในการเสนอขออนุมัติ

3️⃣เครื่องมือแพทย์นี้มีมาตรฐานรับรองครบหรือไม่?

โรงพยาบาลมักถามว่า:

• มี CE หรือไม่
• มี FDA หรือไม่
• ผู้ผลิตมี ISO 13485 หรือไม่
• มีเลขทะเบียน อย. ไทยหรือไม่

มาตรฐานรับรองช่วยลดความเสี่ยงทางกฎหมายและรองรับการตรวจประเมิน HA หรือ JCI

4️⃣ บริการหลังการขายเป็นอย่างไร?

เครื่องมือแพทย์มูลค่าสูงไม่ควรดูแค่ราคา แต่ต้องดู:

• มีทีม Service ในประเทศหรือไม่
• Response Time กี่ชั่วโมง
• มีเครื่องสำรองหรือไม่
• อะไหล่พร้อมหรือไม่

Downtime ของเครื่องอาจทำให้สูญเสียรายได้จำนวนมาก

5️⃣เครื่องมือแพทย์นี้มีอายุการใช้งานกี่ปี?

โดยทั่วไปเครื่องมือแพทย์ระดับสูงมีอายุการใช้งาน 7–10 ปี

ควรถามว่า:

• รองรับ Software Upgrade หรือไม่
• สามารถอัปเกรด Probe หรือ Module ได้หรือไม่
• มีแผน End-of-Life หรือไม่

6️⃣ เทคโนโลยีล้าสมัยเร็วหรือไม่?

คำถามสำคัญในยุค AI คือ:

• รองรับ AI หรือไม่
• รองรับ Cloud Integration หรือไม่
• รองรับ Cybersecurity Standard หรือไม่

การลงทุนควรเผื่ออนาคตอย่างน้อย 5–7 ปี

7️⃣เครื่องมือแพทย์นี้ใช้พื้นที่เท่าไร?

โดยเฉพาะเครื่องขนาดใหญ่ เช่น:

• ระบบ Imaging
• เครื่องผ่าตัดขั้นสูง

ควรพิจารณา:

• พื้นที่ติดตั้ง
• ระบบไฟฟ้า
• ระบบระบายอากาศ
• ระบบ UPS

8️⃣ ต้องอบรมบุคลากรเพิ่มเติมหรือไม่?

บางเครื่องต้องการ:

• การอบรมแพทย์
• การอบรมพยาบาล
• การอบรมเจ้าหน้าที่เทคนิค

ค่าใช้จ่ายฝึกอบรมควรถูกนำมาคิดรวมในงบลงทุน

9️⃣ มีต้นทุนแฝงอะไรบ้าง?

ต้นทุนที่มักถูกมองข้าม ได้แก่:

• ค่า Maintenance รายปี
• ค่าอะไหล่สิ้นเปลือง
• ค่าซอฟต์แวร์ลิขสิทธิ์
• ค่าบำรุงรักษาเชิงป้องกัน (PM)

Total Cost of Ownership สำคัญกว่าราคาซื้อเริ่มต้น

10. มีข้อมูล Clinical Support หรือไม่?

โรงพยาบาลมักถามว่า:

• มีงานวิจัยรองรับหรือไม่
• ใช้ในโรงพยาบาลชั้นนำหรือไม่
• มี Case Study หรือไม่

ข้อมูลทางวิชาการช่วยเพิ่มความมั่นใจในการตัดสินใจ

1️⃣1️⃣เครื่องมือแพทย์นี้รองรับมาตรฐานความปลอดภัยหรือไม่?

เครื่องมือแพทย์มูลค่าสูงต้องผ่าน:

• มาตรฐานไฟฟ้า (IEC 60601)
• มาตรฐานความปลอดภัยทางชีวภาพ
• ระบบป้องกันความร้อนเกิน

ความปลอดภัยคือหัวใจของการอนุมัติ

1️⃣2️⃣ มีคู่แข่งในตลาดกี่ราย?

ฝ่ายจัดซื้อควรเปรียบเทียบอย่างน้อย 2–3 แบรนด์

พิจารณา:

• สเปกเทียบกัน
• ราคา
• บริการหลังการขาย
• ความน่าเชื่อถือแบรนด์

ตารางสรุปคำถามสำคัญก่อนสั่งซื้อเครื่องมือแพทย์

ความผิดพลาดที่โรงพยาบาลมักพบ

❌ เลือกราคาต่ำสุดโดยไม่ดู Service
❌ ไม่คำนวณ ROI
❌ ไม่ตรวจสอบมาตรฐานรับรอง
❌ ไม่ประเมินความต้องการจริงของผู้ป่วย

แนวโน้มการจัดซื้อเครื่องมือแพทย์ปี 2026

• AI-Assisted Decision Making
• Value-Based Procurement
• Integration กับระบบข้อมูลโรงพยาบาล
• Cybersecurity Requirement

โรงพยาบาลยุคใหม่ไม่ได้ซื้อเพียง “เครื่องมือ” แต่ซื้อ “ระบบที่เชื่อมต่อได้”

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

Q1: เครื่องราคาแพงกว่าคุ้มค่ากว่าจริงหรือไม่?

ไม่เสมอไป ต้องดู ROI และ Service ร่วมด้วย

Q2: จำเป็นต้องมี FDA หรือไม่?

ขึ้นกับระดับโรงพยาบาล แต่ควรมีอย่างน้อย CE และ อย. ไทย

Q3: ควรคำนวณ ROI อย่างไร?

ดูรายได้ต่อเคส × จำนวนเคสต่อเดือน เทียบกับราคาลงทุน

Q4: ควรทำสัญญาบำรุงรักษาหรือไม่?

แนะนำสำหรับเครื่องมูลค่าสูง

สรุป: การตัดสินใจต้องอิงข้อมูล ไม่ใช่แค่ราคา

ก่อนสั่งซื้อ เครื่องมือแพทย์มูลค่าสูง โรงพยาบาลควรตั้งคำถามอย่างรอบด้าน ทั้ง Clinical, Financial, Compliance และ Service

การมี Checklist ชัดเจนช่วยให้:

• ลดความเสี่ยง
• เพิ่มความโปร่งใส
• ปกป้องงบลงทุน
• ยกระดับคุณภาพการรักษา

การลงทุนที่ถูกต้องตั้งแต่ต้น คือรากฐานของความยั่งยืนในระบบสาธารณสุขระยะยาว