ข้อกำหนดการติดตั้งเครื่องกระตุ้นหัวใจ DEFIBRILLATOR ตามมาตรฐานสากล และข้อกฎหมายในประเทศไทย

แนวทางสำหรับฝ่ายจัดซื้อ โรงพยาบาล อาคารสำนักงาน และโรงงานอุตสาหกรรม

ในภาวะหัวใจหยุดเต้นเฉียบพลัน (Sudden Cardiac Arrest) ทุก 1 นาทีที่ไม่ได้รับการช็อกไฟฟ้า โอกาสรอดชีวิตจะลดลงอย่างมีนัยสำคัญ การติดตั้ง เครื่อง AED (Automated External Defibrillator) จึงไม่ใช่เพียงมาตรการเชิงสมัครใจ แต่กำลังกลายเป็นมาตรฐานความปลอดภัยระดับสากล

บทความนี้สรุป ข้อกำหนดการติดตั้ง AED ตามมาตรฐานสากล พร้อมวิเคราะห์สถานะ กฎหมาย AED ในประเทศไทย เพื่อให้ฝ่าย Compliance และ Procurement สามารถวางแผนได้อย่างถูกต้อง ครบถ้วน และลดความเสี่ยงทางกฎหมายในอนาคต

  

เครื่อง AED หรือเครื่องดีฟิบ คืออะไร และเกี่ยวข้องกับมาตรฐานอย่างไร

เครื่อง AED คือเครื่องกระตุ้นหัวใจอัตโนมัติที่วิเคราะห์คลื่นไฟฟ้าหัวใจและสั่งให้ปล่อยกระแสไฟฟ้าเมื่อพบภาวะ VF หรือ VT ที่ต้องช็อกทันที

ในหลายประเทศ การติดตั้งเครื่อง AED ในพื้นที่สาธารณะถูกกำหนดไว้ในกฎหมายความปลอดภัยอาคารและแรงงาน เนื่องจาก:

• เป็นอุปกรณ์ช่วยชีวิตขั้นต้น
• ใช้งานได้โดยบุคคลทั่วไป
• ลดระยะเวลารอทีมแพทย์ฉุกเฉิน

ดังนั้น การติดตั้ง AED จึงเกี่ยวข้องทั้งมาตรฐานทางการแพทย์ มาตรฐานอาคาร และมาตรฐานความปลอดภัยแรงงาน

มาตรฐานสากลในการติดตั้งเครื่องกระตุ้นหัวใจ AED

แม้แต่ละประเทศจะมีกฎหมายแตกต่างกัน แต่แนวทางสากลมีหลักการร่วมกันดังนี้

1️⃣ ระยะเวลาการเข้าถึง (Response Time Standard)

หลักการสำคัญคือ:
ผู้ประสบเหตุควรได้รับ AED ภายใน 3–5 นาที

ดังนั้น การกำหนดตำแหน่งติดตั้งต้องทำให้:

• สามารถเดินถึงภายใน 90 วินาที (ไป-กลับรวมไม่เกิน 3 นาที)
• อยู่ในพื้นที่เปิด ไม่ล็อกกุญแจ
• มองเห็นได้ชัดเจน

องค์กรขนาดใหญ่ควรทำ “AED Coverage Map” เพื่อวิเคราะห์ระยะทางจริง

2️⃣ มาตรฐานการติดตั้งและสัญลักษณ์

ตามแนวปฏิบัติสากล:

• ติดตั้งในตู้ผนัง (Wall Cabinet) พร้อมสัญญาณเตือน
• มีป้ายสัญลักษณ์ AED มาตรฐานสีเขียว
• ความสูงจากพื้นประมาณ 1.2–1.5 เมตร
• ไม่อยู่ในพื้นที่ร้อนจัดหรือชื้นเกินกำหนด

โรงงานอุตสาหกรรมควรเลือกเครื่องที่มีค่า IP Rating สูง (เช่น IP55 ขึ้นไป)

3️⃣ มาตรฐานการบำรุงรักษา

มาตรฐานสากลกำหนดว่า:

• เครื่อง AED ต้องผ่าน Self-Test อัตโนมัติ
• ตรวจสอบสถานะอย่างน้อยเดือนละ 1 ครั้ง
• บันทึก Log การตรวจสอบ
• เปลี่ยนแบตเตอรี่และแผ่น Pad ตามอายุที่กำหนด

การไม่มีระบบตรวจสอบอาจทำให้เครื่องใช้งานไม่ได้ในภาวะฉุกเฉิน

4️⃣ การอบรมบุคลากร

แม้เครื่อง AED ใช้งานง่าย แต่หลายประเทศกำหนดให้:

• มีการอบรม CPR + AED สำหรับพนักงาน
• มี First Responder อย่างน้อย 5–10% ของจำนวนบุคลากร
• มีแผน Emergency Response Plan ชัดเจน

กฎหมายเครื่อง AED ในประเทศไทย: สถานะปัจจุบัน

คำถามที่พบบ่อยคือ
กฎหมาย AED ไทย บังคับติดตั้งหรือไม่?

ปัจจุบันประเทศไทยยังไม่มีพระราชบัญญัติที่บังคับให้องค์กรทุกแห่งต้องติดตั้งเครื่องกระตุ้นหัวใจ AED แต่มีแนวโน้มสนับสนุนในพื้นที่สาธารณะขนาดใหญ่ เช่น:

• สนามบิน
• ห้างสรรพสินค้า
• สถานีขนส่ง
• อาคารราชการบางแห่ง

หน่วยงานด้านสาธารณสุขและระบบการแพทย์ฉุกเฉินมีการรณรงค์ติดตั้ง AED เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง

กฎหมายที่เกี่ยวข้องทางอ้อม

แม้ไม่มีข้อบังคับเฉพาะ แต่การติดตั้ง AED อาจเกี่ยวข้องกับ:

• กฎหมายความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน
• ข้อกำหนดอาคารขนาดใหญ่
• แนวทางมาตรฐานโรงพยาบาล (HA Standard)
• แนวทางบริหารความเสี่ยงองค์กร

ในกรณีเกิดเหตุฉุกเฉิน การมี AED อาจช่วยแสดงถึงความพยายามดูแลความปลอดภัยอย่างเหมาะสม

องค์กรใดควรพิจารณาติดตั้งเครื่อง Defibrillator AED อย่างเร่งด่วน

แม้ยังไม่บังคับตามกฎหมาย AED ไทย แต่กลุ่มองค์กรต่อไปนี้ควรมีเครื่อง AED เป็นมาตรฐาน:

✔ โรงงานอุตสาหกรรม

มีพนักงานจำนวนมาก และความเสี่ยงสูง

✔ อาคารสำนักงานขนาดใหญ่

มีคนหมุนเวียนจำนวนมาก

✔ โรงเรียนและมหาวิทยาลัย

มีนักเรียนและบุคลากรหลายช่วงวัย

✔ โรงแรมและสถานที่จัดงาน

มีผู้ใช้บริการจำนวนมากในพื้นที่จำกัด

✔ โรงพยาบาลเอกชนและคลินิก

เพื่อเสริมระบบฉุกเฉินในพื้นที่นอก ER

  

ขั้นตอนสำหรับฝ่าย Procurement ในการติดตั้ง AED

1️⃣ ประเมินความเสี่ยง

• จำนวนคนเฉลี่ยต่อวัน
• ระยะทางถึงโรงพยาบาล
• ประวัติการเจ็บป่วยหัวใจในองค์กร

2️⃣ กำหนดจำนวนเครื่อง

• อย่างน้อย 1 เครื่องต่อ 1,000–1,500 ตร.ม.
• หรือ 1 เครื่องต่อ 100–300 คน

3️⃣ เลือกรุ่นที่ได้มาตรฐาน

ควรมี:

• การรับรอง อย. ไทย
• CE Mark
• FDA (ถ้ามี)

4️⃣ จัดทำแผนอบรม

• CPR + AED ปีละ 1 ครั้ง
• ซ้อมแผนฉุกเฉิน

5️⃣ วางระบบตรวจสอบประจำเดือน

ความเสี่ยงหากไม่มีเครื่องดีฟิบ หรือเครื่อง AED

• โอกาสรอดชีวิตลดลงอย่างมาก
• ความเสียหายต่อชื่อเสียงองค์กร
• ความเสี่ยงด้านกฎหมายและการฟ้องร้อง
• สูญเสียความเชื่อมั่นจากพนักงานและลูกค้า

การติดตั้ง AED จึงเป็นทั้งมาตรการด้านชีวิต และมาตรการบริหารความเสี่ยงองค์กร

เทรนด์กฎหมายและมาตรฐานในอนาคต

• หลายประเทศเริ่มกำหนดให้:
• อาคารใหม่ต้องมี AED
• เชื่อมต่อ AED เข้ากับระบบ EMS
• ลงทะเบียนตำแหน่ง AED ในฐานข้อมูลกลาง

ประเทศไทยมีแนวโน้มเคลื่อนไปในทิศทางเดียวกัน โดยเฉพาะในเมืองใหญ่

องค์กรที่ติดตั้งก่อน จะได้เปรียบทั้งด้านความปลอดภัยและภาพลักษณ์

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

Q1: กฎหมาย AED ไทยบังคับติดตั้งแล้วหรือยัง?

ยังไม่มีข้อบังคับครอบคลุมทุกองค์กร แต่มีการผลักดันในพื้นที่สาธารณะขนาดใหญ่

Q2: ควรติดตั้ง AED ที่ไหน?

ในจุดที่เข้าถึงได้ภายใน 3 นาที และมองเห็นชัดเจน

Q3: ต้องอบรมก่อนใช้งานหรือไม่?

แม้ไม่บังคับตามกฎหมาย แต่ควรมีการอบรมเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ

Q4: หากไม่ติดตั้ง มีความผิดหรือไม่?

ปัจจุบันยังไม่มีบทลงโทษโดยตรง แต่มีความเสี่ยงด้านภาพลักษณ์และความรับผิดชอบองค์กร

สรุป: AED คือมาตรฐานความปลอดภัยยุคใหม่

แม้ กฎหมาย AED ในประเทศไทย ยังไม่บังคับทุกองค์กร แต่แนวโน้มระดับสากลชัดเจนว่า การติดตั้งเครื่อง AED คือมาตรฐานความปลอดภัยพื้นฐาน

องค์กรที่มีเครื่อง AED พร้อมแผนการอบรมและบำรุงรักษา ไม่เพียงช่วยเพิ่มโอกาสรอดชีวิต แต่ยังสะท้อนความรับผิดชอบต่อสังคมและการบริหารความเสี่ยงอย่างมืออาชีพ

สำหรับฝ่าย Compliance และ Procurement การวางแผนติดตั้ง AED ตั้งแต่วันนี้ คือการเตรียมความพร้อมก่อนที่กฎหมายจะบังคับ และก่อนที่เหตุฉุกเฉินจะเกิดขึ้นจริง

หากต้องการคำแนะนำด้านการเลือกเครื่อง AED ที่ได้มาตรฐาน พร้อมแนวทางติดตั้งตามหลักสากล สามารถปรึกษาผู้เชี่ยวชาญจาก AMC Medisure เพื่อวางระบบความปลอดภัยองค์กรอย่างครบวงจรได้ทันที